Svijet
NAJGORA SEDMICA ZA HARRIS: Mrtvi taoci, pad u anketama, spominje se i McDonald's
Prije 3h0
U pojedinim mjesecima prodaja obveznica i trezorskih zapisa nekada je vršena dva ili tri puta.
Ekonomija
24. Jul. 2024
0
Februar, mart, april, maj, juni, juli, august, septembar, oktobar, novembar i decembar 2023. godine nije prošao, a da se bosanskohercegovački entitet Republika Srpska nije zadužio na banjalučkoj berzi. U nekim mjesecima i nekoliko puta.
Taj trend je nastavljen i u prvih šest mjeseci ove godine, piše Radio Slobodna Evropa (RSE).
Ukupno, odnosno praktično to znači da je Republika Srpska zadužena za 18 mjeseci više od 1,1 milijardi maraka (oko 550 miliona eura) i to samo od prodaje obveznica i trezorskih zapisa na ovoj berzi.
Obveznice su vrijednosni papiri koje Vlada RS prodaje na berzi sa dugoročnim dospijećem, najčešće na pet godina.
Trezorski zapisi se prodaju kao vrijednosni papiri sa kratkoročnim dospijećem, obično isplata dospijeva za pola godine.
Pratktično to znači da je u u toku šest mjeseci 2024. godine prodano trezorskih zapisa u vrijednosti od 187 miliona maraka (95,5 miliona eura). Taj dug Republika Srpska mora da isplati u toku ove godine.
Ministarstvo finansija RS nije direktno odgovorilo na upit Radija Slobodna Evropa (RSE) na koje budžetske stavke je novac potrošen, objašnjavajući kako je u pozivima za aukcije navedena i namjena trošenja novca.
Uvidom RSE u pozive za aukciju, Vlada RS se poziva na zakonom predviđeno zaduživanje za finansiranje deficita, isplatu i refinansiranje dugova, te finansiranje budžetske rezerve.
Inače, ukupni dug Republike Srpske u posljednjoj deceniji narastao je za oko 1,6 milijardi maraka (oko 800 miliona eura) i trenutno iznosi oko 6,3 milijarde maraka (oko 3,1 milijardi eura).
U Ministarstvu finansija nisu za RSE naveli ni ko kupuje vrijednosne papire Republike Srpske.
Radi se o unosnim ulaganjima, jer se trenutno obveznice RS prodaju uz kamatnu stopu od šest odsto, a trezorski zapisi uz kamatu od četiri odsto.
“Kada su u pitanju kupci hartija od vrijednosti koje emituje Republika Srpska, možete provjeriti na Banjalučkoj berzi, veoma je različit spektar kupaca koji uključuju i fizička i pravna lica iz Republike Srpske, Federacije BiH i inostranstva”, istakli su u Ministarstvu finansija RS.
U izvještajima o izvršenim aukcijama na banjalučkoj berzi nema podataka o kupcima. Iz ove berze nisu odgovorili na upit RSE ko su kupci, tvrdeći da nemaju te informacije.
“Banjalučka berza ne raspolaže sa informacijama ko su kupci hartija od vrijednosti, koliko je bilo kupaca, da li su u pitanju fondovi, banke ili fizička lica. Informacije o vlasništvu nad hartijama od vrijednosti se vode kod Centralnog registra hartija od vrijednosti, ali ove informacije za obveznice i trezorske zapise su povjerljive”, istakli su u Banjalučkoj berzi za RSE.
Iz Centralnog registra hartija od vrijednosti sa sjedištem u Banjaluci nije, također, odgovoreno za RSE o evidenciji onih koji su kupili obveznice i trezorske zapise RS.
Tokom 2023. godine RS je zadužena nešto više od 860 miliona maraka (blizu 440 miliona eura), a tokom pola godine u 2024. godini još blizu 278 miliona maraka (oko 142 miliona eura), podaci su do kojih je Radio Slobodna Evropa došao uvidom u izvještaje sa Banjalučke berze i Kalendara aukcija na zvaničnoj stranici Vlade RS.
U pojedinim mjesecima prodaja obveznica i trezorskih zapisa nekada je vršena dva ili tri puta.
U entitetskom Ministarstvu finansija za RSE navode iznos od 800 miliona maraka zaduženja u prošloj godini, odnosno 409 miliona eura. Ne navode kolika su zaduženja u toku prvih šest mjeseci 2024. godine.
“Dug Republike Srpske daleko je ispod zakonske granice, a sve odluke o zaduživanju su planske i donose se u skladu sa aktima koje je usvojila Narodna skupština Republike Srpske”, naveli su u Ministarstvu finansija za RSE, dodajući da su u prošloj godini vratili 983 miliona maraka duga.
Ove godine je planirano da RS vrati ukupno 820 miliona maraka duga.
Budžet Republike Srpske sve teže može da funkcioniše, da vraća stare dugove, te očuva socijalni mir, ocjenjuje za RSE Siniša Vukelić, urednik ekonomskog portala Capital.ba.
Situaciju, ističe on, dodatno otežavaju američke sankcije kojima su izloženi svi najviši funkcioneri u RS, jer je praktično onemogućen pristup stranim kreditorima, zbog čega se RS zadužuje kratkoročno na domaćem tržištu, po visokim kamatama.
“Mislim da su ta uvjeravanja da sve dobro funkcioniše više usmjerena ka partnerima koji isporučuju robu i usluge budžetu i javnim institucijama RS, da je sve u redu, da smo više vratili dugova, jer su takve ročne obaveze prema investitorima i kreditorima. Vi ne možete da izbjegnete da se to ne vrati, spoljni, pa unutrašnji dug, pa tek ostalo što ide u budžet”, rekao je Vukelić za RSE.
Sa druge strane ekonomista Zoran Pavlović mišljenja je da Vlada RS nastoji kratkoročnim zaduživanjem da “premosti” budžetske troškove, dok pokušava da nađe izlaz na međunarodno finansijsko tržište.
“RS se u posljednje vrijeme više zadužuje trezorskim zapisima. Očigledno je da postoji problem u servisiranju obaveza u budžetu. Vlada pokušava da se dugoročno zaduži na međunarodnom tržištu, ali očigledno je da je to otežano američkim sankcijama”, rekao je Pavlović.
Američke sankcije zvaničnicima RS na čelu sa entitetskim i proruskim predsjednikom Miloradom Dodikom uvedene su zbog narušavanja Dejtonskog mirovnog sporazuma i secesionističkog djelovanja.
Sankcijama su obuhvaćene i sve firme bliske porodici Milorada Dodika, koje dobijaju poslove iz budžeta RS, nakon čega je u posljednjih mjesec dana uslijedilo gašenje firmi i njihovih računa u bankama.
Entiteti u BiH su, naizgled, skoro jednako zaduženi.
Dug Federacije BiH iznosi tek nešto više od RS, 6,67 milijardi maraka (3,41 milijardi eura).
No, Admir Čavalić, ekonomista i zastupnik u Parlamentu Federacije BiH, podsjeća na činjenicu da je taj entitet u mnogo povoljnijem položaju, jer je broj stanovnika, prema popisu iz 2013. godine, skoro duplo veći nego u RS.
“Evidentno je da se u RS odnos duga prema bruto društvenom proizvodu približava 50 posto, a kada je riječ o Federaciji BiH, ona je još uvijek umjereno zadužena. Drugi problem za RS jeste prostor za zaduženje, što se smanjuje. U tom kontekstu treba staviti i prepisku sa američkom Ambasadom, u vezi davanja podrške poslovanjem sa kompanijama sa crne liste. RS se stavlja u položaj da će neko moći da ocijeni da li treba ili ne dati nova zaduženja i pod kojim uslovima”, rekao je Čavalić za RSE.
Kao i RS i drugi bh. entitet se zadužuje emisijama obveznica, ali po dosta nižim kamatnim stopama nego Republika Srpska. Dok se RS zadužuje po kamatnoj stopi od 6 odsto, Federacija BiH obveznice prodaje po kamati od 3,9 odsto.
Čavalić zaključuje kako i to govori o tome da investitori Republiku Srpsku vide kao “rizičnije ulaganje” nego Federaciju Bosne i Hercegovine.
Svijet
NAJGORA SEDMICA ZA HARRIS: Mrtvi taoci, pad u anketama, spominje se i McDonald's
Prije 3h0
Politika
BENJAMINA KARIĆ I POPULIZAM: Arf čisti prljavštinu, ali ne može očistiti četiri godine loše vlasti i pogrešnih politika
Prije 3h0
Sport
NIZOZEMCI PREJAKI ZA PODMLAĐENI BARBAREZOV TIM: Nedopustive greške odbrane skupo koštale BiH (FOTO/VIDEO)
Prije 3h0
Politika
DEPRESIVNI SPOT: Srđan Mandić priznao da nema rezultate i da je stanje u Centru loše (VIDEO)
Prije 4h0
Ekonomija
DRAŠKOVIĆ KUPIO KARTU U JEDNOM SMJERU: Poznati biznismen napustio čuvenu kompaniju u BiH
06. Sep. 20240
Ekonomija
NIJEMCI VRATILI BH. ŠLJIVE: Za sve je kriva granica!
Prije 8h1
Ekonomija
UPRKOS VEĆOJ PROIZVODNJI: Kilogram filea skuplji od kilograma teletine
06. Sep. 20240
Ekonomija
VIJEĆE MINISTARA BiH POTVRDILO: Imenovani članovi UO "Elektroprenosa BiH" iz Federacije i RS-a
05. Sep. 20240
trenutak ...
Komentari - Ukupno 0
NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne nužno i stavove redakcije Slobodna Bosna. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Redakcija zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara redakcija nije dužna obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.